Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

Thông tin sản phẩm

  • Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

    ĐẶT VẤN ĐỀ

     “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”.

    Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc, đất nước. Trẻ em hôm nay là những công dân của thế giới mai sau. Bảo vệ và chăm sóc trẻ em là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn xã hội và của mỗi gia đình. Trong giáo dục thì giáo dục những hành vi văn minh cho trẻ là không thể thiếu được. Những hành vi của trẻ có ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ của trẻ đến môi trường xung quanh ( Thế giới tự nhiên, xã hội và chính bản thân mình). Đối với trẻ thơ, việc hình thành những hành vi ban đầu có ý nghĩa vô cùng to lớn. Chẳng thế mà tục ngữ Việt Nam có câu:

    “Uốn cây từ thủa còn non

    Dạy con từ thủa con còn thơ ngây”.

    Thói quen có hành vi văn minh lịch sự là nền tảng đạo đức của mỗi con người, là hành vi văn hóa. Ngay từ nhỏ trẻ cần được uốn nắn, giáo dục từ cử chỉ, lời nói, hành động văn minh, lịch sự thì lớn lên trẻ mới trở thành người có ích cho bản thân, gia đình và xã hội. Làm thế nào để giáo dục cho trẻ những hành vi văn minh đạt kết quả cao? Đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ mầm non những lời giảng giải, giải thích đơn thuần không đem lại hiệu quả cao trong giáo dục do đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này dễ nhớ nhanh quên. Mặt khác những lời rao giảng thường gây cho trẻ áp lực tâm lý, trẻ căng thẳng trong quá trình tiếp nhận vì thế quá trình chuyển đổi từ kiến thức thành nhận thức, từ nhận thức tới hành động, từ hành động thành thói quen không được thực hiện trọn vẹn.

    Là một giáo viên nhiều năm kinh nghiệm dạy lớp mẫu giáo lớn, tôi nhận thấy rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ. Tôi đã trăn trở suy nghĩ, tìm tòi làm thế nào để trẻ hiểu “Hành vi văn minh là gì?”, “Vì sao phải giáo dục hành vi văn minh cho trẻ?”, “Làm thế nào để dục hành vi văn minh cho trẻ?. Bởi ở lứa tuổi này ta không thể đem những lý thuyết khô khan để rao giảng cho trẻ hiểu. Tư duy của trẻ ở giai đoạn này là tư duy “trực quan hình tượng”.Trẻ học mà chơi – chơi mà học, trẻ chỉ tiếp thu kiến thức, kinh nghiệm khi được truyền đạt một cách dễ hiểu, gần gũi với trẻ.

    Nhân cách con người “làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học, trẻ được làm quen với những ngôn từ chuẩn mực, những ngôn ngữ, hành vi không thể thiếu được trong giao tiếp, trong đời sống con người. Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống trong không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương của mẹ, bà… và đó là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ. Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ. Qua những câu truyện kể – bài thơ là tấm gương mẫu mực về nhận thức, hành vi cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân, biết được việc làm tốt – xấu, biết yêu cái đẹp , cái thiện, ghét cái ác, phê phán những việc xấu và còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng.

    Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn thơ – truyện để giáo dục hành vi văn minh cho trẻ. Qua thời gian thực hiện, tôi nhận thấy các bài thơ, câu chuyện có sự tác động rất lớn đến nhận thức của trẻ. Các hình tượng nhân vật có sức hấp dẫn đã lôi cuốn trẻ, khiến trẻ yêu thích, từ đó trẻ thích học theo, bắt chước các việc làm, hành động của nhân vật.Từ việc thích bắt chước dần dần tạo cho trẻ thói quen ,thói quen đi vào nhận thức và trở thành sự tự ý thức. Qua quá trình áp dụng vào thực tiễn, tôi đã nghiên cứu và đưa ra được một số biện pháp, đó là nguyên nhân tôi chọn đề tài:

    “Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen văn học ở Trường mầm non ”.

    Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

    Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

    * Mục đích nghiên cứu :

    Đánh giá thực trạng giáo dục hành vi văn minh cho trẻ tại lớp mẫu giáo lớn A1 – Trường Mầm non B Thị Trấn Văn Điển.

    * Đối tượng nghiên cứu: Tôi đi sâu nghiên cứu các bài thơ, câu chuyện.

    * Phạm vi nghiên cứu : Lớp MGL A1 trường MN B thị trấn Văn Điển – Thanh Trì – Hà Nội

    * Kế hoạch nghiên cứu:

    Từ 5/9/2013 đến 20/9/2013: Chọn đề tài và trang bị lý luận

    Từ 20/9/2013 đến 1/4/2013: Tiến hành nghiên cứu và áp dụng các biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ qua thơ – truyện.

    Từ 1/4/2014 đến 10/4/2014: Phân tích kết quả và viết sáng kiến kinh nghiệm mầm non

     GIẢI QUYẾT VẪN ĐỀ

    1. Cơ sở lý luận:

    – Khái niệm “hành vi”:

    + “Hành vi” là cách ứng xử của con người đối với một sự vật, một sự kiện, một hiện tượng trong hoàn cảnh, tình huống cụ thể.

    + Những người theo chủ nghĩa hành vi quan niệm, hành vi chỉ đơn thuần là tổng các phản ứng máy móc đáp lại kích thích, họ cho rằng có kích thích là có phản ứng. Họ coi hành vi chỉ là các cử động bên ngoài hoàn toàn không liên quan gì tới ý thức được coi là cái bên trong. Với họ hành vi được thực hiện không có sự tham gia của chủ thể, của nhân cách, chủ thể không kiểm soát được hành vi của mình.

    – Khái niệm “văn minh”: “văn minh” là một quy tắc ứng xử.

    => Vậy hành vi văn minh là các ứng xử của con người đối mọi sự vật hiện, hiện tượng phải tuân theo một quy tắc.

        Hiểu trẻ là điều kiện tiên quyết để giáo dục trẻ có hiệu quả. Nhà giáo dục K.Đ.Usinxki đã nói: “Muốn giáo dục con người thì phải hiểu con người về mọi mặt”. Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5 tuổi và bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi , tôi đã xác định những hành vi văn minh cần cho trẻ như sau:

    Hành vi văn minh trong giao tiếp:

    + Có thói quen chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống.

    + Không nói tục chửi bậy.

    + Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện.

    + Không nói leo, không ngắt lời người khác.

    + Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác.

    – Hành vi văn minh trong ăn uống:
    +
    Không nói chuyện khi ăn.

    +Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa.

    + Khi ăn không nhai nhồm nhoàm, không nuốt vội, phải nhai từ tốn.

    + Không xúc quá đầy hoặc giành hết thức ăn cho riêng mình, không bỏ dở suất ăn.

    + Biết và không ăn những thứ có hại cho sức khỏe.

    + Biết dùng tay, khăn che miệng khi ho, ngáp, hắt hơi, hỉ mũi…

    – Hành vi văn minh nơi công cộng:

    + Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ.

    + Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẵm lên cỏ.

    + Thói quen thực hiện các qui định giao thông: đi bộ trên vỉa hè, đi sang đường đúng nơi qui định, ngồi trên các phương tiện giao thông đảm bảo an toàn.

       Các cháu mầm non, tâm hồn trẻ như tờ giấy trắng, nếu khéo vẽ thì tròn, còn không khéo thì méo mó. Là một giáo viên mầm non nhiều năm dạy lớp mẫu giáo lớn tôi cũng suy nghĩ nhiều về vấn đề đó, tôi nghĩ mình cần phải đầu tư nhiều vào việc giáo dục những hành vi văn minh cho các cháu tô điểm vào tâm hồn các cháu những cái hay cái đẹp, để các cháu trở thành những bông hoa thơm ngát, là người có hành vi văn minh lịch sự.

    1. Cơ sở thực tiễn:
    2. Đặc điểm chung:

     Trường mầm non B thị trấn Văn Điển là một trường mầm non có bề dày thành tích trong nhiều năm. Nhiều giáo viên đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp huyện, thành phố.

     Năm học 2013-2014, tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo lớn lớn A1 với sĩ số 45 học sinh. Trong khi nghiên cứu và thực hiện đề tài này từ tháng 9/2013 đến tháng 4/2014 tôi gặp phải những thuận lợi và khó khăn sau:

    1.1 Thuận lợi:

    – Tình hình chung:

    + Lớp khang trang, sạch sẽ, thoáng mát được trang bị cơ sở vật chất.

    + Ban giám hiệu luôn quan tâm giúp đỡ, bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao các điều kiện CSVS động viên khích lệ giáo viên phát huy hết khả năng sáng tạo.

    – Giáo viên:

    + 3/3 cô có trình độ trên chuẩn, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ.

    + Bản thân là giáo viên phụ trách lớp MGL nhiều năm, nắm bắt và hiểu rõ được đặc điểm tâm lý, nhận thức của trẻ.

    – Học sinh: Trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, thích giúp đỡ cô trong các công việc của lớp.

    Phụ huynh: Đa số phụ huynh đều quan tâm đến việc học của con nên rất thuận lợi cho việc tuyên truyền kết hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường.

    1.2 Khó khăn:

    – Cơ sở vật chất:

    + Các tài liệu chuyên môn về phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục hành vi văn minh cho trẻ còn nằm rải rác ở nhiều nơi, nhiều loại nên việc sưu tầm tìm kiếm gặp khó khăn.

    – Giáo viên: Phải sáng tạo, sử dụng các biện pháp một cách linh hoạt để dạy trẻ đáp ứng yêu cầu của chương trình và những thay đổi của xã hội.

    – Học sinh:

    + Có một số học sinh yếu, hay nghỉ học nên gặp khó khăn trong việc cung cấp các kiến thức và rèn luyện cho trẻ.

    + Nhiều trẻ được gia đình chiều, được bố mẹ, ông bà ở nhà làm hộ mọi việc nên trẻ ỉ lại.

    – Phụ huynh: Còn một số phụ huynh chưa được tiếp cận nên nhận thức về vai trò của việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ còn hạn chế nên việc phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh còn gặp khó khăn.

      Với những khó khăn trên tôi đã nghiên cứu, áp dụng các biện pháp khắc phục, sửa đổi và giáo dục trẻ một cách đúng đắn nhất.

    1. Đánh giá thực trạng kỹ năng thể hiện hành vi văn minh của trẻ lớp A1:

    * Mục đích:

    – Giáo viên đánh giá được kỹ năng thể hiện hành vi văn minh của trẻ trong lớp mình phụ trách để phân loại kỹ năng thể hiện hành vi văn minh của trẻ trong lớp từ đó xây dựng kế hoạch và áp dụng các biện pháp phù hợp với trẻ.

    * Cách làm:

    Căn cứ vào khung chương trình giáo dục mầm non, bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi, đặc điểm phát triển của trẻ, tôi đã xác định các tiêu chí đánh giá kỹ năng thể hiện hành vi văn minh của trẻ dựa trên các tiêu chí sau:

    Tiêu chí 1: Các hành vi văn minh trong giao tiếp.

    + Có thói quen chào hỏi, cám ơn, xin lỗi và xưng hô lễ phép với người lớn, phù hợp với tình huống.

    + Không nói tục chửi bậy.

    + Chăm chú lắng nghe người khác, đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh măt phù hợp và chờ đến lượt trong trò chuyện.

    + Không nói leo, không ngắt lời người khác.

    + Biết hỏi han quan tâm, giúp đỡ người khác.

    – Tiêu chí 2: Các hành vi văn minh trong ăn uống.
    +
    Không nói chuyện khi ăn.

    + Biết nhặt cơm rơi vãi bỏ vào đĩa.

    + Khi ăn không nhai nhồm nhoàm, không nuốt vội, phải nhai từ tốn.

    + Không xúc quá đầy hoặc giành hết thức ăn cho riêng mình, không bỏ dở suất ăn.

    + Biết và không ăn những thứ có hại cho sức khỏe.

    + Biết dùng tay, khăn che miệng khi ho, ngáp, hắt hơi, hỉ mũi…

    – Tiêu chí 3: Các hành vi văn minh nơi công cộng.

    +Biết giữ vệ sinh nơi công cộng, có thói quen chăm sóc giữ gìn cảnh đẹp thiên nhiên môi trường sạch sẽ.

    + Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày như vứt rác đúng nơi qui định, không ngắt lá bẻ cành, dẵm lên cỏ.

    + Thói quen thực hiện các qui định giao thông: đi bộ trên vỉa hè, đi sang đường đúng nơi qui định, ngồi trên các phương tiện giao thông đảm bảo an toàn.

    => Qua việc tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5- 6 tuổi, tôi và giáo viên trong lớp phân nhóm đánh giá kỹ năng thể hiện hành vi văn minh của trẻ lớp A1. Kết quả như sau:

    Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

    Một số biện pháp giáo dục hành vi văn minh cho trẻ 5 – 6 tuổi

    Link tải tài liệu:   http://tinyurl.com/giaoductrevanmimh